Haldun Taner tiyatrosunun ikinci dönem oyunlarından Zilli Zarife, yazılışından altmış yıl sonra, yazarın eşi Demet Taner tarafından hazırlandı ve kitap halinde ilk kez yayımlandı. Haldun Taner’in, 1962’den bu yana özü, biçimi, üslubu yüzde yüz bizim olan bir halk tiyatrosu peşindeyim. Zilli Zarife bu yolda dördüncü direnişim dediği iki perdelik müzikal oyun ilk kez Gülriz Sururi-Engin Cezzar Topluluğu tarafından Mehmet Akan rejisiyle sahneye konulmuştu. Din sömürücülüğünü ahlak ikiyüzlülüğünü gülünçleştirip daha duru, daha dürüst bir ortamın kurulması için karınca kararınca yararlı olmak. Bunu da ukalaca değil, güldürerek yapmak amacıyla kaleme alınan Zilli Zarife yıllar içinde defalarca sahnelendi ve Taner’in belli başlı oyunları arasında yerini aldı. Ayşegül Yüksel, Haldun Taner Tiyatrosu kitabında Zilli Zarife için şunları söyler: Zilli Zarife, oyuncu, oyun kişisi, söz, müzik, dans ve seyircinin birbirine kenetlendiği, önce sahnede gerçekleştirilip sonra yazıya dökülmüş izlenimi uyandıracak denli canlı, renkli ve soluklu bir oyundur. Yalnızca okunduğunda bile, ‘oyun’luğunu baştan sona sürdüren, yazarın şakacı yaradılışıyla nesnel eleştirel bakış açısını, iletilen ‘oyun’ duygusuyla ustaca bağdaştıran çok canlı, çok renkli bir tiyatro olayı niteliği taşır. Taner, kısa bir süre sonra çalışmalarını yoğunlaştıracağı ‘kabare’ tiyatrosu için gerekli ‘devingen’, canlı, hızlı sahne anlatımının en başarılı denemesini Zilli Zarife ile gerçekleştirmiştir. Amacımız din sömürücülüğünü ahlak ikiyüzlülüğünü gülünçleştirip daha duru, daha dürüst bir ortamın kurulması için karınca kararınca yararlı olmak. Bunu da ukalaca değil, güldürerek yapmak. Haldun Taner
