22 Aralık 1790 tarihinde İsmail kalesi ve kasabası Rusların eline geçti. Bu olay, kaybedenler için büyük bir felaketin başlangıcı oldu. Yaşanan katliam, Osmanlı hafızasında pek yer tutmadı. Daha doğrusu çöküş dönemiyle birlikte yaşananlar, beşerî hafızayı zorlayacak durumdaydı. Değerli meslektaşım Aysel Yıldız’ın bu müstesna çalışması, konuya apayrı bir bakış açısı getirmekte ve ihmalin yarattığı hüzünleri bir uyanışa dönüştürerek, gerçeklerle tanışmamızı sağlamaktadır. Tarihimizin, günümüz hamaseti dışında, edebiyata, sosyal anlatımlara, epik eserlere, romanlara, hikâyelere ve destanlara dökecek ve de bize “tarihimizi her lâhza hayâl ettirecek” bir birikimi maalesef yok! Yıldız’ın kitabını okuduktan sonra, bu acı gerçekle yüzleşmemek ve bu eksikliği daha iyi anlamamak mümkün değil. Aysel Yıldız, bu eserle, İsmail suskunlarının sesini yüzyıllar sonrasına duyurmaktadır.Kemal BeydilliTarihin bazı felaketleri, yarattıkları yıkımdan daha uzun ömürlü bir sessizliğe gömülür. İsmail’in 1790’daki düşüşü de Osmanlı hafızasında yeterince yer bulamamasına karşın, Avrupa’da edebiyattan savaş karşıtı düşünceye güçlü bir yankı yaratan böyle bir hikâyedir. Osmanlı’nın Suskunları: 1790 İsmail Kuşatması, Şiddet ve Kamuoyu, “kılıçtan geçirildi” “katledildi” gibi ifadelerle geçiştirilen bir savaş şiddetini analiz ediyor. Yaşayan, tanık olan ve şiirini kaleme alanlar üzerinden şiddetin tarihini yazarak İsmail’in ve tüm savaş mağdurlarının unutulmuş sesini yeniden duymamızı sağlıyor.
